Powiat Gorzowski powołał Społecznych Opiekunów Zabytków

23 stycznia 2026 r. Starosta Powiatu Gorzowskiego Krzysztof Karwatowicz oficjalnie powołał pierwszych Społecznych Opiekunów Zabytków. Zmiana ma wzmocnić codzienną opiekę nad lokalnym dziedzictwem i poszerzyć działania edukacyjne skierowane do mieszkańców.

Bezpośrednie korzyści dla zabytków i mieszkańców

Jak informuje starostwo, nowe stanowiska mają usprawnić monitoring stanu obiektów oraz inicjowanie lokalnych przedsięwzięć popularyzujących historię regionu. Z założeń wynika, że dzięki obecności opiekunów szybciej wykrywane będą oznaki zaniedbań, wandalizmu lub zagrożeń technologicznych, co pozwoli na sprawniejsze reagowanie ze strony administracji i właścicieli obiektów.

Powiat podkreśla, że rola Społecznych Opiekunów nie ograniczy się jedynie do nadzoru technicznego – ważnym elementem ich pracy będą działania edukacyjne, organizacja inicjatyw promujących zabytki oraz współpraca ze szkołami i lokalnymi organizacjami. W efekcie w przestrzeni publicznej ma pojawić się więcej wydarzeń o charakterze historycznym i kulturalnym.

Zakres obowiązków i konkretne zadania

Według komunikatu Starosty, opiekunowie będą monitorować stan zachowania obiektów, zgłaszać potrzeby konserwatorskie oraz inspirować lokalne kampanie edukacyjne. W praktyce może to oznaczać m.in. organizowanie spacerów historycznych, współpracę ze społecznikami przy drobnych pracach porządkowych przy obiektach oraz tworzenie materiałów informacyjnych dla mieszkańców.

Powiat wskazuje także na aspekt sieciowania – opiekunowie mają ułatwiać kontakt między właścicielami zabytków, samorządem i instytucjami kultury, co ma przyspieszyć pozyskiwanie środków na konserwację i remonty oraz koordynację działań ratunkowych wobec zagrożonych obiektów.

Program Opieki nad Zabytkami jako podstawa działań

Powiat Gorzowski realizuje od lat lokalny Program Opieki nad Zabytkami, który obejmuje zarówno ochronę techniczną, jak i promocję obiektów o wartości historycznej. Jak informuje urząd powiatowy, włączenie Społecznych Opiekunów ma wzmocnić realizację tego programu, zwłaszcza w zakresie popularyzacji wiedzy o zabytkach i wczesnego wykrywania problemów konserwatorskich.

W praktyce oznacza to, że działania opiekunów będą uzupełniać istniejące mechanizmy administracyjne – od inwentaryzacji po przygotowywanie wniosków o dofinansowanie prac. Powiat liczy, że nowy model współpracy przyczyni się do bardziej aktywnego włączania mieszkańców w opiekę nad lokalną pamięcią materialną.

Jak mieszkańcy mogą współpracować z opiekunami

Starostwo jeszcze nie podało szczegółowych danych kontaktowych do poszczególnych opiekunów. Mimo to mieszkańcy mogą już podejmować pierwsze kroki, by zgłaszać obserwacje i uczestniczyć w działaniach na rzecz zabytków.

• Zgłaszanie zauważonych zniszczeń i aktów wandalizmu do Starostwa Powiatu Gorzowskiego – najlepiej drogą mailową lub telefoniczną poprzez oficjalne kanały urzędu.
• Współpraca z lokalnymi szkołami i organizacjami pozarządowymi w ramach inicjatyw edukacyjnych i porządkowych przy obiektach historycznych.
• Uczestnictwo w planowanych spacerach historycznych, warsztatach i wydarzeniach promujących zabytki – informacje o terminach powinny być publikowane przez powiat.

Praktyczne wskazówki dla właścicieli zabytków

Właściciele nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków lub podlegających ochronie powinni przygotować się na bliższą współpracę z opiekunami. Zaleca się prowadzenie podstawowej dokumentacji stanu obiektu (zdjęcia, daty oględzin) oraz szybkie informowanie powiatu o zauważonych uszkodzeniach. Taka dokumentacja ułatwi ocenę pilności interwencji i zgłaszanie wniosków o pomoc finansową czy techniczną.

Powiat zapowiada, że szczegółowy zakres zadań opiekunów oraz informacje o ich kompetencjach i obszarach działania zostaną opublikowane w kolejnych komunikatach urzędu. Do tego czasu urząd zachęca mieszkańców do zgłaszania obserwacji dotyczących stanu zabytków przez dostępne kanały administracyjne.

Wprowadzenie Społecznych Opiekunów Zabytków wpisuje się w szerszy trend angażowania lokalnych aktywistów i wolontariuszy w ochronę dziedzictwa. Jeśli model się sprawdzi, może stać się trwałym elementem działań konserwatorskich w powiecie, ułatwiając szybsze reagowanie na zagrożenia i zwiększając świadomość historyczną wśród społeczności.